Tại xã Khả Cửu, tỉnh Phú Thọ, người Mường duy trì cọn nước dùng sức dòng chảy đưa nước suối lên ruộng, trong đó có những khu vực hệ thống thủy lợi chưa vươn tới.
Theo ông Hà Văn Đảng ở thôn Hắm, thôn có khoảng 30 cọn, các thôn Chuôi, Ngán, Tầm, Sinh có khoảng 70 cọn. Nông dân thôn Hắm canh tác hai vụ lúa, một vụ màu dựa vào nguồn nước này.
Tùy kích thước, mỗi cọn cần khoảng 15–20 công làm. Hộ có ruộng nhỏ, gần nhau có thể chung cọn. Sau khi tưới ruộng cao, nước thừa chảy xuống ruộng thấp rồi trở lại suối.
Địa phương định hướng kết hợp bảo tồn cọn nước phục vụ sản xuất với du lịch cộng đồng, sinh thái gắn văn hóa Mường.
Nguồn: Dương Đình Tường / Báo Nông nghiệp và Môi trường, 31/10/2026 10:45.
