Đồng bằng sông Cửu Long tạo ra khoảng 24 triệu tấn rơm rạ mỗi năm, nhưng tỷ lệ thu gom phục vụ sản xuất mới đạt khoảng 30–50%. Phần phụ phẩm chưa được tận dụng vẫn chủ yếu bị đốt hoặc vùi trực tiếp xuống ruộng.
Khoảng 66% rơm rạ chưa được tái sử dụng
Theo VOV, một số khảo sát giai đoạn 2023–2024 cho thấy khoảng 66% lượng rơm rạ ở ĐBSCL chưa được thu gom, tái sử dụng. Tỷ lệ này vào vụ đông xuân khoảng 60%, còn vụ hè thu khoảng 72%.
Nguyên nhân gồm hệ thống thu gom chưa đáp ứng nhu cầu, máy cuốn rơm chưa được đầu tư đồng đều, chi phí lao động cao và thời gian xử lý giữa các vụ ngắn. Việc vùi rơm theo cách truyền thống trong điều kiện ruộng ngập nước còn có thể làm phát sinh khí nhà kính.
Từ rơm rạ đến phân hữu cơ, nấm và nhiên liệu
Bà Trần Thị Thanh Nhàn, Trưởng Ban Thị trường và Ngành hàng thuộc Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường, cho biết rơm rạ có thể được xử lý bằng chế phẩm hoặc men vi sinh để sản xuất phân hữu cơ, qua đó nâng giá trị phụ phẩm và giảm áp lực môi trường. Các hướng sử dụng khác gồm trồng nấm rơm, làm đệm lót sinh học và viên nén trấu.
Tại Đồng Tháp, Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Bình bắt đầu thử nghiệm sản xuất phân hữu cơ từ rơm từ năm 2023. Sản lượng đạt khoảng 72 tấn trong năm 2024 và tăng lên khoảng 200 tấn năm 2025.
Ba điểm nghẽn được nêu là khâu thu gom, thiết bị và đầu ra sản phẩm. Để mô hình phát huy hiệu quả, cần hướng dẫn nông dân thu gom rơm sau thu hoạch, đầu tư máy móc đồng bộ và tăng liên kết giữa hợp tác xã với doanh nghiệp.
Nguồn: VOV, đăng ngày 19/10/2026.
